MESAM YAPAY ZEKÂ İLKELERİ

MESAM YAPAY ZEKÂ İLKELERİ – Ocak 2026

Telif korumasının temelinde insanın fikri yaratıcılığı yer alır. Fikri ürün geliştirme sürecinde yapay zekâdan (YZ) destek alınabilir; ancak YZ, insanın yaratıcı emeğinin ve katkısının yerine geçemez. MESAM’ın yaklaşımı, bu insan merkezli yaratıcılığı korumak ve teşvik etmektir.

Telif hukukunun temel amacı, eser sahiplerini yeni eser üretmeye teşvik etmektir. Bu doğrultuda MESAM, müzik sektöründe yapay zekâ kullanımında insanın yaratıcı rolünün merkezî konumunu korumayı ilke edinir.

YZ teknolojilerinin kullanımı, eser sahiplerinin yaratıcı süreçlerini güçlendiren bir araç olmalı; onların yerini alan veya fikrî yaratıcılığı gölgeleyen bir yapıya dönüşmemelidir. MESAM, adil, sürdürülebilir ve insan odaklı bir müzik ekosisteminin devamını temel hedef olarak benimser.

MESAM repertuvarında yer alan eserlerin YZ teknolojilerinde izinsiz kullanılması telif hakkı ihlali niteliğindedir. YZ şirketlerinin bu eserleri eğitim, model geliştirme, işleme, türetme veya benzeri şekillerde kullanabilmesi, ancak telif hakkı sahiplerinin veya MESAM’ın yetkili kıldığı lisans mekanizmaları ile mümkündür.

MESAM, eser sahiplerinin haklarını korurken onların özerkliğine ve iradesine saygıyı temel ilke edinir. Üyelerin eserlerinin YZ sistemlerinde kullanımına ilişkin karar verme yetkisi, ilgili telif hakları çerçevesinde eser sahiplerine aittir.

Eser sahiplerinin manevi haklarının kullanımı açık rıza gerektirir. MESAM üyelerinin sesi, yorumu, icrası veya üslubunun yapay zekâ aracılığıyla taklit edilmesi; vokal üretimi, deepfake ses oluşturma ya da stil taklidi niteliğindeki işlemler ön izin olmaksızın yapılamaz.

Telif korumasının amacı, insanların fikri ürün geliştirmesini teşvik etmek ve yaratıcı emeği ödüllendirmektir. Bu nedenle hukuk düzeni, makine, robot veya yazılım gibi sistemleri teşvik etmeyi amaçlayan bir telif koruması öngörmez. Yaratıcılığın kaynağı insandır; telif sisteminin merkezinde de insan yer alır.

İnsan katkısı olmaksızın YZ tarafından üretilen çıktılar, insanın hususiyetini/fikri yaratıcılığını taşımadığı için eser sayılmaz. Ancak bu çıktılar çoğu zaman mevcut eserlerden beslenerek ortaya çıkar ve ekonomik bir değer üretebilir. Bu durumda ortaya çıkan değer, insan yaratıcılığının dolaylı bir ürünü olarak görülür ve ilgili mali haklar çerçevesinde MESAM tarafından lisanslanır.

Diğer yandan, yapay zekâ bir araç olarak kullanılsa bile, ürünün nihai niteliğine insanın fikri yaratıcılığı yansıyorsa, bu çıktı eser olarak korunur. YZ’nin rolü burada bir destek unsurudur; yaratıcı irade ve seçimler insana ait olduğu sürece telif koruması devreye girer.

Eserlerin YZ tarafından kullanımından doğan gelir, MESAM’ın belirlediği ilkeler ışığında şeffaf ve adil bir şekilde eser sahiplerine paylaştırılır. Böylece YZ uygulamaları sonucu ortaya çıkan yeni gelir modellerinde de yaratıcı emeğin karşılığı korunmuş olur ve hak sahipleri sürecin merkezinde tutulur.

MESAM’ın eser kayıtları, metadata bilgileri ve dijital verileri yasalarla koruma altındadır. YZ şirketleri ve diğer kişiler bu verilere izinsiz erişemez, kopyalayamaz veya analiz edemez. Bu verilerin kullanımı, yalnızca ilgili hak sahiplerinin veya MESAM’ın açık yetkilendirmesiyle mümkündür. Bu yaklaşım, repertuvar güvenliğini ve üyelerin haklarının korunmasını sağlar.

YZ şirketleri, MESAM repertuvarındaki hangi veriyi kullandıklarını ve nasıl işlediklerini şeffaf şekilde açıklamazdan ve olası hak ihlallerinden sorumludur. Bir müzik tamamen veya kısmen YZ ile üretildiyse bu durum ilgili YZ şirketi tarafından beyan edilmelidir.

YZ’nin katkısı, MESAM tarafından yapılan sınıflandırmaya göre bildirime tabidir. Bir müzik eserinde YZ kullanımı söz konusuysa, bu kullanım MESAM tarafından belirlenen sınıflandırmaya uygun şekilde eser bildirimi sırasında beyan edilir. Bu sayede üretim süreçleri izlenebilir hale gelir ve hak sahipliğiyle ilgili ihtilafların önüne geçilir.

Teknolojinin hızla ilerlemesi göz önünde bulundurularak YZ ilkeleri düzenli olarak güncellenmelidir. MESAM Bilim Kurulu, bu çerçevenin yaşayan bir politika olarak sürdürülmesini sağlar. Bu süreçte ulusal ve uluslararası kuruluşlarla iş birliği ve koordinasyon sağlanır. Böylece politika, küresel gelişmelerle uyumlu, güncel ve etkin bir yapıda kalır.